Tìm hiểu về IPO. Có nên đầu tư vào cổ phiếu mới IPO không?

IPO (Initial Public Offer) là hoạt động chào bán cổ phiếu lần đầu của một công ty nội bộ ra công chúng, và sau đó sẽ buộc phải niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán.

Có rất nhiều bạn lầm tưởng rằng IPO là hoạt động bán cổ phiếu của công ty trực tiếp trên sàn chứng khoán, nhưng thực tế không phải vậy…

Để cho dễ hình dung chúng ta tạm thời chia doanh nghiệp làm 3 giai đoạn:

  •  Công ty cổ phần nội bộ
  •  Công ty cổ phần đại chúng chưa niêm yết
  •  Công ty cổ phần đại chúng niêm yết

Chào bán lần đầu (IPO) chỉ là hoạt động để công ty cổ phần nội bộ chuyển sang công ty cổ phần đại chúng chưa niêm yết.

Chỉ sau khi công ty hoàn thành những thủ tục nhất định từ Sở giao dịch chứng khoán, công ty sẽ chính thức niêm yết cổ phần lên sàn và chuyển từ CTCP đại chúng chưa niêm yết  trở thành CTCP đại chúng niêm yết.

Và IPO sẽ diễn ra ở ngay giai đoạn thứ 2 của cả quá trình, khi các nhà đầu tư mua cổ phiếu lúc công ty chưa niêm yết.

Quá trình thực hiện một cuộc IPO 

Bất kì công ty cổ phần nội bộ nào (Private equity) cũng có thể trở thành công ty đại chúng thông qua hoạt động IPO.

Những công ty IPO đình đám trên thế giới là những Startup trong giới công nghệ hoặc những ngành tăng trưởng cao. 

Tuy nhiên ở thị trường Việt Nam thì công ty đó hoàn toàn có thể là những công ty trưởng thành và đang tìm cách huy động thêm vốn.

Cũng có trường hợp công ty nhà nước được sự chỉ đạo của chính phủ phải niêm yết trên sàn để tăng tính minh bạch cho công ty

Và sau đây là những bước để thực hiện một cuộc IPO thành công và sau đó là niêm yết trên sàn chứng khoán:

#1. Thuê một tổ chức tư vấn thực hiện hoạt động IPO

Doanh nghiệp cần IPO sẽ thuê tổ chức tư vấn gọi là Investment Banking (IB) làm người bảo lãnh cho quá trình IPO. 

Các IB sẽ nhận tiền hoặc cũng có thể nhận lấy cổ phần của công ty làm thù lao trước khi niêm yết lên sàn chứng khoán.

IB thường là các tổ chức rất uy tín trên thị trường và có nhiệm vụ:

  • Thẩm định tình hình tài chính
  • Phân tích triển vọng, đưa ra mức định giá phù hợp
  • Giúp công ty cần IPO hoàn thiện những thủ tục pháp lý cần thiết
thue cong ty thuc hien IPO

thue cong ty thuc hien IPO

#2. Hoàn tất thủ tục IPO và niêm yết trên sàn chứng khoán

Công ty thực hiện hoạt động IPO sẽ phải lập bản cáo bạch, cung cấp thông tin chi tiết về lịch sử hình thành, tình hình tài chính, kết quả hoạt động, tiềm năng tăng trưởng của mình,…

Ví dụ: Bản cáo bạch của CTCP Tập đoàn Yeah1 có đơn vị tư vấn là CTCP chứng khoán TP.HCM (Mã: HSC)

Sau đó, đơn vị tư vấn sẽ giúp doanh nghiệp hoành thành bản đăng ký do Ủy ban chứng khoán quốc gia cấp và đáp ứng các tiêu chuẩn cần thiết để được thực hiện IPO, niêm yết trên sàn chứng khoán.

Tùy vào quy định cụ thể của các sàn chứng khoán khác nhau mà điều kiện niêm yết trên sàn cũng rất khác nhau.

Với các sàn giao dịch có quy mô hàng lớn thì sẽ có càng nhiều các quy định khắt khe hơn như:

  • Quy định về chuẩn mực kế toán
  • Quy định về công bố thông tin
  • Quy định về cơ cấu tổ chức, bộ máy doanh nghiệp nghiệp,…

Thực hiện IPO và niêm yết trên sàn giao dịch

Kể từ khi tất cả những yêu cầu của SEC được đáp ứng, đơn vị cần IPO thường tổ chức nhiều buổi giới thiệu về công ty và trả lời những thắc mắc của nhà đầu tư (IPO roadshow).

Tại đây những nhà đầu tư (thường là những nhà đầu tư lớn) sẽ được nghe IB và đơn vị muốn IPO giới thiệu về việc mua cổ phần của công ty.

Sau đó họ sẽ cân nhắc đặt cọc tiền hoặc mua luôn số cổ phiếu của công ty được phát hành ra công chúng (đây chính là hoạt động IPO).

IB sau khi nhận được phiếu đăng ký mua của các nhà đầu tư lớn sẽ cân đối với mức định giá trong bản cáo bạch để quyết định mức giá và ngày giao dịch đầu tiên trên thị trường.

Tại ngày giao dịch đầu tiên, số lượng cổ phiếu trong đợt IPO sẽ chính thức được phép giao dịch và bán ra trên thị trường.

Giá cổ phiếu trong ngày này thường sẽ biến động rất mạnh.

Các cổ đông lớn muốn giao dịch cổ phiếu phải công bố thông tin và xin phép trước 1 khoảng thời gian nhất định nên thanh khoản cổ phiếu trong những phiên đầu tiên rất thấp…và không phản ánh đúng giá trị của cổ phiếu.

niem ye tren san chung khoanx

Có nên đầu tư vào công ty lúc mới IPO hay không?

Đầu tư vào các doanh nghiệp mới IPO là hành động hết sức mạo hiểm, hãy cùng nhìn lại một vài doanh nghiệp đã IPO trong vào 4 năm gần nhất:

 Cổ phiếu YEG của tập đoàn Yeah1:

co phieu tap doan yeah1

YEG đã giảm hơn 70% từ ngày niêm yết vào năm 2018 

Cổ phiếu BSR của Lọc hóa dầu Bình Sơn

co phieu cong ty loc dau binh son 

BSR đã giảm hơn 50% kể từ khi niêm yết trên sàn chứng khoán 

Vậy tại sao đa số những doanh nghiệp khi mới IPO lại có kết quả giao dịch cổ phiếu tệ như vậy… mặc dù thời điểm khi IPO ban lãnh đạo công ty, các công ty chứng khoán đều đưa ra tương rất tốt cho doanh nghiệp?

Yếu tố đầu tiên phải kể tới đó là…

Doanh nghiệp và Investment Banking cố gắng bán giá càng cao càng tốt

Khi bán được giá cao hơn đồng nghĩa là doanh nghiệp huy động được nhiều vốn hơn, IB cũng sẽ được chia hoa hồng cao hơn hoặc chính họ cũng sẽ thoái cổ phiếu được chia với giá cao.

Nếu động cơ của họ là như vậy thì cũng đừng ngạc nhiên nếu trong quá trình định giá lần đầu, các Investment banking này sẽ đặt các chỉ số tăng trưởng cao hơn một chút.

Các công ty cũng sẽ cố gắng sử dụng các nghiệp vụ kế toán để làm kết quả hoạt động, tính hình tài chính của doanh nghiệp tốt hơn một chút, tăng trường đột biến ở năm gần nhất,… nhằm thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư.

Qua đó làm thị giá cổ phiếu niêm yết lần đầu trên sàn cao hơn giá trị thực của cổ phiếu. Và tất nhiên trong dài hạn, giá cổ phiếu sẽ phải điều chỉnh lại về vùng hợp lý hơn.

Ngoài ra yếu tố làm ảnh hưởng tới giá cổ phiếu tiếp theo phải kể tới việc cung cổ phiểu cũng sẽ tăng lên đột biến do nhu cầu thoái vốn của cổ đông lớn…

Nhu cầu thoái vốn của các quỹ đầu tư, cổ đông lớn

Hãy thử hình dung bạn là một cổ đông lớn của doanh nghiệp, đã đồng hành cùng doanh nghiệp trong nhiều năm.

Trước khi là doanh nghiệp đại chúng, nếu muốn thoái vốn bạn phải tìm được nhà đầu tư khác cũng đang có nhu cầu đầu tư vào doanh nghiệp, sau đó chuyển nhượng phần vốn góp đó.

Điều này khá phức tạp và tốn nhiều thời gian, nếu giá thỏa thuận không đạt như kỳ vọng thì thỏa thuận đó cũng sẽ rất khó được diễn ra.

Tuy nhiên, khi doanh nghiệp được niêm yết trên sàn chứng khoán, bạn có thể dễ dàng bán một phần cổ phiếu đó ra.

Với việc đã góp vốn từ lâu và nếu hoạt động IPO thu hút được sự quan tâm của nhiều người trên thị trường thì bạn sẽ được thu được khoản lợi nhuận lớn khi giá cổ phiếu được đẩy lên rất cao…

Đây cũng chính là cách để thoái vốn mà các Startup luôn dùng để lôi kéo những nhà đầu tư mạo hiểm khi đầu tư vào công ty còn đang non trẻ.

Vậy phải làm thế nào với các cổ phiếu IPO

Không thể phủ nhận tầm quan trọng của hoạt động IPO bởi vì rõ ràng rằng nếu không có hoạt động IPO thì sẽ không thể có thêm những cổ phiếu mới, những doanh nghiệp có tiềm năng tăng trưởng tuyệt vời trong tương lại cho chúng ta đầu tư.

Tuy nhiên bạn cũng nên cẩn trọng hơn, đừng quá tự tin khi nghe những bài giới thiệu có cánh của doanh nghiệp, đơn vị tư vấn.

Hãy nắm rõ mục đích của họ trong giai đoạn này là gì để có hành động hợp lý hơn. Không việc gì chúng ta phải tham gia cuộc chơi khi mà bên IPO có lợi thế hơn (lựa chọn thời điểm IPO thích hợp) phải không nào?

Hãy cứ bình tĩnh và chờ đợi cổ phiếu mới lên sàn trong 1 – 2 năm đã rồi hẵng cân nhắc tới việc đầu tư cũng không muộn.

Điều quan trọng hơn cả là bạn đừng quên rằng giá cổ phiếu trong dài hạn sẽ phản ánh đúng giá trị thực của chúng, bạn phải cực kỳ am hiểu và tự mình định giá doanh nghiệp đó trước khi đầu tư vào bất cứ cổ phiếu nào.

 

 

QUÀ TẶNG ĐẶC BIỆT TỪ ĐẦU TƯ CHỨNG KHOÁN AZ 
Đăng ký để nhận vé tham dự chương trình đào tạo

"Kiến thức chứng khoán nền tảng cho người mới"
Trị giá: 3.000.000 đ

 

Nhập thông tin chi tiết gồm Tên, Số điện thoại, Email để nhận vé MIỄN PHÍ ngay hôm nay
Lưu ý: Số lượng giới hạn, hãy nhanh tay !
GỬI VÉ CHO TÔI NGAY!

QUÀ TẶNG ĐẶC BIỆT TỪ ĐẦU TƯ CHỨNG KHOÁN AZ 
Đăng ký để nhận vé tham dự chương trình đào tạo

"Kiến thức chứng khoán nền tảng cho người mới"
Trị giá: 3.000.000 đ

 

Nhập thông tin chi tiết gồm Tên, Số điện thoại, Email để nhận vé MIỄN PHÍ ngay hôm nay
Lưu ý: Số lượng giới hạn, hãy nhanh tay !
GỬI VÉ CHO TÔI NGAY!
close-link